Sen varsın şiirinin yazarı kimdir ?

Deniz Siyahi

Global Mod
Global Mod
Bu bulgular, şiir yorumları bakımından önemli bir sonuç doğuruyor: Bir erkeğin şiiri biçim ve anlam üzerinden incelemesi ya da bir kadının toplumsal koşullara dikkat çekmesi mümkündür; ancak bu eğilimleri bütün erkeklere veya bütün kadınlara genellemek bilimsel açıdan savunulamaz.

Dahası, duygular üzerine konuşmak nesnel düşünmenin karşıtı değildir. Bir kişinin yaşadığı duyguyu dikkatle tarif etmesi, ilişkisindeki davranışları incelemesi ve bu davranışların sonuçlarını değerlendirmesi hem duygusal farkındalık hem de analitik düşünme gerektirebilir.
[HEADING=1]3. Aşkın Psikolojisi: Sürekli Hatırlamak Bağlılık mı, Bağımlılık mı?[/HEADING]
“Sen Varsın” şiirinin en ilginç yönlerinden biri, sevgilinin anlatıcının bütün dünyasına yayılmasıdır. Bu durum, aşkın insanın dikkatini ve hafızasını nasıl etkilediği üzerine düşünmemizi sağlar.

Bir insanı sevdiğimizde onunla ilişkili mekânları, şarkıları, kokuları ve küçük ayrıntıları daha kolay hatırlayabiliriz. Birlikte gidilen bir kafeden geçmek veya eskiden dinlenen bir şarkıyı duymak, geçmişteki duyguları yeniden canlandırabilir. Bu tür çağrışımlar, şiirdeki sürekli varlık fikrini anlamlandırmak için kullanılabilecek gündelik örneklerdir.

Ancak birini sık sık düşünmek, tek başına ilişkinin sağlıklı ya da sağlıksız olduğunu göstermez.

Sağlıklı bağlılık örneği: Bir kişi sevdiği insanı gün boyunca hatırlıyor, onunla geçirdiği zamanın değerini biliyor ve aynı zamanda kendi arkadaşlıklarını, hedeflerini ve kişisel sınırlarını koruyorsa bu bağlılık, hayatını daraltmadan var olabilir.

Zorlayıcı bağlılık örneği: Başka bir kişi ise karşısındaki insanın mesajlarını sürekli kontrol ediyor, günlük işlerini aksatıyor ve kendi değerini yalnızca o kişinin ilgisine göre belirliyorsa benzer yoğunluktaki düşünceler sıkıntı verici bir hâle gelebilir.

Bu iki örneğin şiirdeki ifadeyle doğrudan eşitlenmesi doğru olmaz. Edebî anlatım, gerçek hayattaki psikolojik durumların tanısı değildir. Yine de şiir, aşkın hangi noktada hayatımıza anlam kattığını ve hangi noktada hayatımızı tek bir kişiye bağımlı hâle getirebildiğini tartışmak için güçlü bir başlangıç sunar.

Benim yorumum şu: Bir insanın iç dünyamızda yer etmesiyle bütün iç dünyamızı yönetmesi arasında önemli bir fark var. İlki yakınlığın doğal bir sonucu olabilir; ikincisi ise ilişkinin koşullarına ve kişide oluşturduğu etkiye göre yeniden değerlendirilmelidir.
[HEADING=1]4. Toplumsal Beklentiler ve Duyguları İfade Etme Biçimleri[/HEADING]
Aşkın nasıl yaşandığını anlamak için yalnızca bireysel psikolojiye bakmak yeterli değildir. İnsanlar duygularını içinde bulundukları toplumsal çevreden bağımsız biçimde öğrenmezler.

Pew Research Center'ın 2017 yılında yayımladığı bir araştırmada, ABD'deki yetişkinlerin yüzde 87'si kadınlarla erkeklerin duygularını ifade etme biçimlerinin farklı olduğunu düşündüğünü belirtmiştir. Bununla birlikte, farklılıkların kaynağı konusunda görüşler ayrılmış; farklılık görenlerin yüzde 58'i duyguların ifade edilmesindeki ayrımları toplumsal beklentilerle ilişkilendirmiştir. Pew Research Center

Bu araştırmanın ABD'de yürütüldüğünü ve insanların algılarını ölçtüğünü unutmamak gerekir. Sonuçlar, bütün toplumlarda aynı davranışların görüldüğünü veya kadınlarla erkeklerin duygusal açıdan doğuştan farklı olduklarını kanıtlamaz.

Yine de önemli bir soruyu gündeme getirir: İnsanların duygularını nasıl ifade edeceklerini öğrenmelerinde toplumun etkisi ne kadar büyüktür?

Duygularını açıkça ifade ettiğinde zayıf görüleceğinden çekinen bir erkek, sevgisini doğrudan anlatmak yerine şiir yazarak ifade edebilir. Benzer biçimde, ailesi veya çevresi tarafından ilişkilerinde sürekli anlayışlı ve fedakâr olması beklenen bir kadın, kendi kırgınlığını dile getirmekte zorlanabilir.

Bunlar bütün erkeklerin ve kadınların deneyimlediği durumlar değildir; toplumsal beklentilerin farklı insanları nasıl etkileyebileceğini gösteren örneklerdir.

Üstelik roller değişebilir. Duygularını rahatça paylaşan bir erkek ile analitik düşünmeyi seven bir kadın, yukarıdaki kalıpların ikisini de sorgulayabilir. Başka bir ilişkide ise iki taraf da yoğun duygular yaşamasına rağmen bunları ifade etmekte zorlanabilir.

Abdürrahim Karakoç'un şiirini bu çerçevede okuduğumuzda, duygunun ifade edilmesinin kendisini de önemsememiz gerektiğini görürüz. Şiir, iç dünyada yaşanan bir deneyimi söze dönüştürür. Böylece doğrudan konuşulması zor olan bir his, ortak bir dil üzerinden başkalarıyla paylaşılabilir.
[HEADING=1]5. Abdürrahim Karakoç'un Şiir Anlayışı ve “Sen Varsın”ın Edebî Özellikleri[/HEADING]
Abdürrahim Karakoç, Türk halk şiiri geleneği içinde tanınan; aşk şiirlerinin yanı sıra toplumsal içerikli taşlamalarıyla da bilinen bir şairdir. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi'ndeki biyografisi, onun yaşamını, edebî kişiliğini ve eserlerini ayrıntılı biçimde ele alır. TDV İslâm Ansiklopedisi

Bu bilgi, “Sen Varsın” şiirinin değerlendirilmesinde önemlidir. Çünkü şiiri yalnızca romantik bir metin olarak görmek, Karakoç'un edebî dünyasının genişliğini gözden kaçırabilir. Şairin halk şiiri geleneğiyle ilişkisi; ses, ritim, tekrar ve anlaşılır bir anlatım üzerinden kurduğu etkiyi incelemeyi anlamlı kılar.

Şiirin çevrim içi yayımlanan metninde beş dörtlük bulunur. Tekrarlanan “sen varsın” ifadesi, her bölümde farklı bir imgeyle ilişkilendirilir. Gönül ve dokuma, ırmak ve doğa, hayatın özü, mevsimler ve umut gibi çağrışımlar bu yapı içinde bir araya gelir. Abdürrahim Karakoç+1

Bu tekrarın üç işlevi üzerinde durabiliriz.

Birincisi, bütünlük sağlamasıdır. Her dörtlük farklı bir düşünceye açılırken tekrar edilen ifade şiirin temel duygusunu bir arada tutar.

İkincisi, yoğunluk oluşturmasıdır. Sevgilinin farklı alanlarda tekrar tekrar anılması, anlatıcının dikkatinin aynı kişiye dönmesini biçimsel olarak da görünür kılar.

Üçüncüsü, anlamı genişletmesidir. Sevgilinin varlığı yalnızca romantik bir ilişkiyle sınırlı kalmaz; doğa, hayat, keder ve umut gibi farklı alanlarla ilişkilendirilir.

Burada bir ayrıntıya daha dikkat etmek gerekiyor: Şiirin yorumunda metnin kendisiyle yorumcunun çıkardığı sonuçları birbirinden ayırmalıyız. Tekrarın varlığı metinde gözlenebilen bir özelliktir. Bunun kişinin kimliğini sevgilisi üzerinden kurduğu anlamına gelip gelmediği ise yorum düzeyindedir. İyi bir edebî analiz, bu iki düzeyi birbirine karıştırmaz.
[HEADING=1]6. Aynı Başlık, Farklı Şairler: Neden Yazar Bilgisi Önemli?[/HEADING]
“Sen Varsın” başlığıyla karşılaşıldığında yaşanan karışıklığın temel nedeni, şiir başlıklarının tekil ve benzersiz olmak zorunda olmamasıdır.

Örneğin Emin Barut'un şiiri, kadeh, zehir, gündüz, gece ve feryat gibi imgeler üzerinden ilerler. Burada sevgilinin varlığı, anlatıcının acısı ve iç dünyasındaki eksiklikle ilişkilendirilir. edebiyatdefteri.com
 
Üst