Sabır türleri nelerdir ?

Deniz Siyahi

Global Mod
Global Mod
Bu kişilerin her olayda sakin kalmaları, karşılaştıkları davranışları açıklamaları veya ayrımcılığa uğramadıklarını kanıtlamaları beklenebilir. Ancak ayrımcılığın yarattığı duygusal yük yalnızca mağdurun sabrıyla çözülemez.

Sosyolog W. E. B. Du Bois, The Souls of Black Folk adlı eserinde siyah Amerikalıların toplumsal dünyada kendilerini hem kendi deneyimleri üzerinden hem de kendilerine yöneltilen dış bakışın etkisi altında değerlendirmek zorunda kalmalarını ele almıştır. Du Bois'un geliştirdiği çifte bilinç kavramı, kişinin yalnızca kendi kimliğiyle değil, toplumun kendisine yüklediği anlamlarla da uğraşmak zorunda kalmasını açıklamak açısından önemlidir.

Bu yaklaşım günümüzdeki bütün ayrımcılık deneyimlerini tek başına açıklamaz. Ancak insanların sürekli kendilerini savunmak, temsil etmek veya başkalarının önyargılarını yönetmek zorunda bırakılmasının neden yorucu olabileceğini anlamamıza yardımcı olur.

Irksal ve etnik eşitsizliklerin etkileri, toplumsal cinsiyet ve sınıfla da kesişebilir. Örneğin, düşük ücretli bir işte çalışan ve aynı zamanda etnik ayrımcılıkla karşılaşan bir kadın, hem ekonomik güvencesizlikle hem de cinsiyetçi beklentilerle mücadele edebilir. Bu durum, karşılaştığı engellerin yalnızca tek bir kimlik üzerinden açıklanamayacağını gösterir.

Burada sorulması gereken önemli bir soru var: Ayrımcılığa uğrayan insanlardan sürekli sabırlı olmalarını istemek, sorunun çözümüne mi katkıda bulunuyor, yoksa toplumun değişmesi gereken yönlerini görünmez mi kılıyor?

Gerçek bir çözüm, insanların daha fazla dayanmasını beklemekten ziyade ayrımcı uygulamaları belirlemek, eşit fırsatları güçlendirmek ve kurumların hesap verebilirliğini artırmaktır.

4. Sınıfsal Eşitsizlikler ve Sabretmek Zorunda Kalmak

Sabır, ekonomik sınıf farklılıklarının etkisiyle de şekillenir. Gelir düzeyi, çalışma koşulları, barınma imkânları ve sosyal güvence, insanların sorunlar karşısında ne kadar süre dayanabileceklerini belirleyen önemli etkenlerdir.

Maddi güvencesi bulunan bir kişi, iş yerindeki olumsuz koşullara karşı çıkabilir veya yeni bir iş bulana kadar mevcut işinden ayrılmayı göze alabilir. Buna karşılık, geçimini günlük kazancıyla sağlayan ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler bulunan bir çalışan için aynı kararı almak çok daha zor olabilir.

Bu farkı yalnızca kişisel cesaretle açıklamak doğru değildir. Ekonomik kaynaklar, insanların risk alma kapasitesini ve karşılaştıkları sorunlar karşısındaki seçeneklerini etkiler.

Örneğin, düşük ücretle çalışan bir kişinin fazla mesaiye itiraz edememesi, mutlaka sabırlı bir karaktere sahip olduğu anlamına gelmez. İşini kaybetmesi hâlinde kirasını ödeyemeyecek olması, onu sessiz kalmaya yöneltebilir. Benzer biçimde, güvencesiz çalışan bir kişinin hastalandığında dinlenmek yerine işe gitmesi, dayanıklılığından çok ekonomik zorunluluklarıyla ilgili olabilir.

Pierre Bourdieu'nün ekonomik, kültürel ve sosyal sermaye üzerine geliştirdiği yaklaşım, insanların toplumsal yaşamda sahip oldukları kaynakların fırsatlarını nasıl etkilediğini anlamak açısından yararlıdır. Ekonomik sermaye maddi kaynakları, kültürel sermaye eğitim ve toplumsal olarak değer gören bilgi ve becerileri, sosyal sermaye ise ilişkilerden ve bağlantılardan sağlanan olanakları ifade eder.

Bu kaynakların dağılımı eşit olmadığında insanlar aynı engellerle karşılaşsalar bile aynı imkânlara sahip olmazlar.

Sınıfsal sabrın başka bir boyutu da geleceğe ilişkin beklentilerdir. Uzun süre iş arayan bir genç, çevresinden sürekli daha fazla çabalaması gerektiğini duyabilir. Ancak yaşadığı bölgede yeterli iş olanağı yoksa, kaliteli eğitime erişimi sınırlıysa veya işe alımlarda bağlantılar belirleyici oluyorsa sorun yalnızca bireysel çaba eksikliğinden kaynaklanmıyor olabilir.

Bu nedenle toplumsal eşitsizlikleri tartışırken iki uçtan da kaçınmalıyız. Bir yandan insanların kişisel çabasını ve kararlarını önemsizleştirmemeli, diğer yandan yapısal engelleri yok sayarak bütün sorumluluğu bireylere yüklememeliyiz.

5. Kadınların Deneyimlerine Empati, Erkeklerin Çözüm Arayışlarına Alan Açmak

Kadınların toplumsal yapıların etkilerine ilişkin deneyimleri konuşulurken empati özellikle önemlidir. Çünkü ev içi emek, bakım sorumlulukları, güvenlik kaygıları ve toplumsal beklentiler çoğu zaman gündelik hayatın sıradan bir parçası gibi görülür. Oysa bu yükler, kişinin zamanını, ekonomik bağımsızlığını ve yaşam tercihlerini doğrudan etkileyebilir.

Bir kadın, iş yerinde sözünün sürekli kesildiğini veya yaptığı işin başkalarının başarısı olarak gösterildiğini anlatıyorsa ilk yapılması gereken, deneyimini hemen sorgulamak değil, onu anlamaya çalışmaktır. Bu, her anlatının eleştiriden uzak tutulması gerektiği anlamına gelmez. Ancak çözüm önermeden önce yaşanan sorunu doğru anlamak gerekir.

Erkeklerin deneyimleri ele alınırken de çözüm odaklı yaklaşımın değerini kabul etmek önemlidir. Örneğin, ev içi emeğin eşit paylaşılmadığı bir ailede yalnızca sorunun varlığını kabul etmek yeterli olmayabilir. Bakım sorumluluklarının takvime bağlanması, ev işlerinin görünür hâle getirilmesi ve aile üyelerinin dinlenme zamanlarının eşit biçimde planlanması somut adımlar sağlayabilir.

Bununla birlikte empatiyi kadınlara, çözüm üretmeyi erkeklere ait doğal özelliklermiş gibi sunmak doğru olmaz. Kadınlar da çözüm üretebilir; erkekler de derin bir empati gösterebilir. İnsanların becerileri biyolojik cinsiyetlerinden hareketle varsayılmamalıdır.

Daha yararlı bir yaklaşım, empatiyle çözüm arayışını bir araya getirmektir. Bir kişi yaşadığı haksızlığı anlattığında önce dinlemek, ardından nasıl bir destek istediğini sormak iyi bir başlangıç olabilir. Bazı durumlarda kişi pratik bir çözüm ararken bazı durumlarda yalnızca deneyiminin anlaşılmasına ihtiyaç duyabilir.

Örneğin, iş yerinde ayrımcılığa uğradığını anlatan bir çalışana hemen işinden ayrılmasını söylemek, ekonomik koşullarını ve olası riskleri göz ardı edebilir. Bunun yerine olayları belgeleme, insan kaynaklarına başvurma, sendikal destek arama veya güvenilir bir meslektaşla görüşme gibi seçenekler birlikte değerlendirilebilir.

Buradaki temel mesele, insanları belirli cinsiyet rollerine yerleştirmek değil, farklı deneyimlerin eşit derecede ciddiye alındığı bir tartışma ortamı oluşturmaktır.

6. Sabır Her Zaman İyi Bir Şey midir?

Sabır çoğu kültürde olumlu bir erdem olarak değerlendirilir. Ancak sabrın yararlı olup olmadığını anlamak için neye, neden ve hangi koşullarda sabredildiğine bakmak gerekir.

Bir öğrencinin zor bir konuyu öğrenmek için zaman ayırması veya bir kişinin öfkeliyken düşünmek üzere kısa bir ara vermesi yararlı sabır örnekleridir. Buna karşılık, şiddet içeren bir ilişkide kalmaya zorlanan bir kişiye sabretmesinin söylenmesi, zarar verici bir durumu sürdürmesine neden olabilir.

Benzer şekilde, ayrımcılığa uğrayan çalışanlara sürekli anlayış göstermelerinin söylenmesi, kurumların sorumluluklarını yerine getirmemesini kolaylaştırabilir. Ekonomik eşitsizlikler karşısında yalnızca sabırlı olmayı öğütlemek de toplumsal sorunların bireysel dayanıklılık meselesine indirgenmesine yol açabilir.

Bu nedenle sabır ile çaresizce katlanmak arasında ayrım yapmak gerekir. Sabır, kişinin seçeneklerini değerlendirerek bilinçli biçimde hareket etmesine yardımcı oluyorsa işlevsel olabilir. Fakat kişinin güvenliğini, sağlığını, haklarını veya özsaygısını sürekli zedeliyorsa yeniden değerlendirilmelidir.

Sabretmek kadar sınır koymak, yardım istemek, itiraz etmek ve gerektiğinde bir ortamdan uzaklaşmak da önemli becerilerdir. Hatta bazı durumlarda en cesur davranış, artık sabretmeyeceğini söyleyebilmektir.

7. Sabır Araştırmalarının Bize Söyledikleri

Psikoloji alanındaki araştırmalar, sabırla ilişkili bazı becerilerin öğrenilebileceğini ve çevresel koşullardan etkilenebileceğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte sabrı tek bir kişilik özelliği olarak değerlendirmek, farklı durumlarda gösterilen davranışları açıklamak için yeterli değildir.

Walter Mischel ve çalışma arkadaşlarının çocuklarda gecikmiş ödül tercihi üzerine yaptığı araştırmalar, uzun vadeli bir ödül için bekleme davranışını incelemesi bakımından tanınır. Ancak bu araştırmaların sonuçlarını, sabırlı insanların her koşulda daha başarılı olacağı şeklinde yorumlamak doğru değildir.

Tyler Watts, Greg Duncan ve Haonan Quan'ın 2018 yılında Psychological Science dergisinde yayımlanan çalışması, gecikmiş ödül tercihinin sonraki akademik başarıyla ilişkisini daha geniş bir örneklem ve ailelerin sosyoekonomik koşullarını dikkate alan analizlerle yeniden değerlendirmiştir. Bulgular, önceki araştırmalarda görülen ilişkinin bir bölümünün aile ortamı ve sosyoekonomik özelliklerle açıklanabileceğine işaret etmiştir.
 
Üst